Ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (Luật số 146/2025/QH15) và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Trong đó, những điều chỉnh đối với Luật Phòng, chống thiên tai (PCTT) và Luật Đê điều được xem là giải pháp then chốt nhằm tinh gọn bộ máy, tăng cường hiệu lực quản lý thực tế trước bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp.

Việc điều chỉnh các quy định pháp luật lần này xuất phát từ nhu cầu cấp thiết về chính trị và thực tiễn. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết số 18-NQ/TW về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả và Kết luận số 119-KL/TW về tiếp tục thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã.

Trên thực tế, công tác PCTT và quản lý đê điều thời gian qua đã bộc lộ nhiều bất cập khi đối diện với các loại hình thiên tai cực đoan như bão mạnh, lũ lớn, sạt lở đất nghiêm trọng. Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi các quy định pháp luật phải có sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn để xử lý nhanh chóng các tình huống khẩn cấp tại cơ sở.

Những thay đổi trong Luật Phòng, chống thiên tai

1. Sửa đổi, bổ sung khoản 3 và khoản 4 Điều 9 như sau:

“3. Dự phòng ngân sách nhà nước được sử dụng cho phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

4. Quỹ dự trữ tài chính được sử dụng để thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai phát sinh ngoài dự toán mà sau khi sắp xếp lại ngân sách, sử dụng hết dự phòng ngân sách mà vẫn chưa đủ nguồn theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.”.

2. Bãi bỏ “Quy hoạch vùng dân cư và tổ chức sản xuất thích ứng với thiên tai” tại khoản 5 Điều 13, điểm d khoản 1 Điều 43 và điều chỉnh “Quy hoạch Phòng, chống thiên tai và thủy lợi” thành “Quy hoạch tài nguyên nước, phòng, chống thiên tai và thủy lợi” tại khoản 5 Điều 13 để đồng bộ với Luật Quy hoạch năm 2025.

3. Bãi bỏ Kế hoạch phòng, chống thiên tai cấp huyện tại khoản 3 Điều 15; sửa đổi, bổ sung quy định về Kế hoạch phòng, chống thiên tai cấp xã tại khoản 2 Điều 15; Sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm xây dựng, phê duyệt kế hoạch phòng chông thiên tai từ cấp xã đến cấp tỉnh tại điểm a, khoản 7, Điều 15.

4. Sửa đổi, bổ sung tên gọi, trách nhiệm của một số Bộ tại một số khoản, điểm của Điều 42 để phù hợp với tên gọi, chức năng, nhiệm vụ của các Bộ sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

5. Sửa đổi, bổ sung trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã tại một số khoản, điểm của Điều 43.

Tải về

Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường

Những thay đổi trong Luật Đê điều

1. Sửa đổi Quy hoạch phòng, chống lũ của tuyến sông có đê và Quy hoạch đê điều thành Quy hoạch đê điều và phòng, chống lũ của tuyến sông có đê và điều chỉnh thẩm quyền phê duyệt quy hoạch, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch từ Thủ tướng Chính phủ thành Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Mục 1 Chương II.

2. Bổ sung cụm từ “hoặc phía biển” vào sau cụm từ “về phía đồng và phía sông” để quy định rõ hành lang bảo vệ đối với đê biển tại khoản 2 Điều 23, đảm bảo chặt chẽ, đầy đủ, không gây khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật.

3. Sửa đổi thẩm quyền cấp phép đối với các hoạt động liên quan đến đê điều từ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại các khoản 1, 2, 3 Điều 25; khoản 5 Điều 26.

 4. Bổ sung một số công trình “cột điện, cột treo cáp viễn thông, trạm khí tượng thủy văn” vào khoản 16 Điều 3 quy định về công trình đặc biệt và khoản 2 Điều 26 quy định về công trình được xây dựng ở bãi sông, bãi nổi hoặc cù lao nơi chưa có công trình xây dựng.

5. Bổ sung nội dung quy định đối với diện tích đất xen kẽ giữa các công trình, nhà ở hiện có tại khu vực bãi sông, bãi nổi hoặc cù lao được xem xét, sử dụng khi đáp ứng yêu cầu phòng, chống lũ, an toàn đê điều và giao Chính phủ quy định chi tiết tại điểm c khoản 2 Điều 27 .

6. Sửa đổi thẩm quyền phê duyệt nội dung đảm bảo thoát lũ, an toàn đê điều của dự án của Thủ tướng Chính phủ cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại khoản 3, khoản 4 Điều 26, để thống nhất với quy định tại Điều 28 Nghị định số 136/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

7. Sửa đổi, bổ sung tên gọi, trách nhiệm của một số Bộ tại Điều 42 để phù hợp với tên gọi, chức năng, nhiệm vụ của các Bộ sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

8. Sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã tại một số điểm, khoản Điều 43.

9. Quy định chuyển tiếp đối với các quy hoạch đê điều, quy hoạch phòng, chống lũ của tuyến sông có đê đã lựa chọn tổ chức tư vấn lập quy hoạch nhưng chưa được thẩm định, phê duyệt thì được tiếp tục thực hiện cho đến khi được thay thế bằng quy hoạch đê điều và phòng, chống lũ của tuyến sông có đê (riêng thẩm quyền phê duyệt quy hoạch là Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

10. Bỏ cụm từ “thanh tra” tại tên Chương VII để thống nhất với Luật Thanh tra năm 2025.

Việc ban hành Luật số 146/2025/QH15 là một bước đi đột phá, thể hiện quyết tâm của Quốc hội và Chính phủ trong việc xây dựng một hệ thống phòng tuyến thiên tai vững chắc từ cơ sở. Với sự phân cấp rõ ràng và nguồn lực được tập trung cho cấp xã, chúng ta kỳ vọng công tác PCTT và quản lý đê điều trong thời gian tới sẽ chủ động hơn, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản trước những thách thức của biến đổi khí hậu.

Tin bài: Nguyễn Thế Cương