Ngày 2 tháng 2 hàng năm, thế giới cùng hướng về Ngày Đất ngập nước. Ngày Đất ngập nước Thế giới năm 2026, sẽ được Ban thư ký Công ước Ramsar phát động vào ngày 02/02/2026 với chủ đề “Wetlands and traditional knowledge: Celebrating cultural heritage” – “Đất ngập nước và tri thức truyền thống: Tôn vinh di sản văn hóa” và khẩu hiệu “Wetlands: Scared. Life-sustaining. A timeless legacy. Ours to protect.” – “Đất ngập nước: nơi linh thiêng, duy trì sự sống, di sản trường tồn. Hãy chung tay bảo vệ!”. Chủ đề của năm nay nhấn mạnh vai trò của tri thức truyền thống trong bảo tồn, sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước và gìn giữ các giá trị văn hóa gắn liền với các vùng đất ngập nước này.

Logo ngày đất ngập nước 2026

Tại tỉnh Nghệ An, nơi sở hữu hệ thống sông ngòi dày đặc và đường bờ biển dài, việc bảo tồn những vùng đất này không chỉ là trách nhiệm với môi trường mà còn là bài toán sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân.

Đất ngập nước (Wetlands) bao gồm các vùng đầm lầy, bãi bồi ven sông, rừng ngập mặn và cả những rạn san hô ngầm. Tại Nghệ An, chúng ta có những hệ sinh thái vô giá: từ hạ lưu sông Lam hiền hòa, vùng cửa Lạch Quèn, Lạch Vạn đến những cánh rừng ngập mặn xanh mướt tại Nghi Lộc, Diễn Châu. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, các vùng đất ngập nước này đang đứng trước những đe dọa nghiêm trọng. Ô nhiễm từ rác thải nhựa, việc lạm dụng hóa chất trong nuôi trồng thủy sản và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đang làm thu hẹp diện tích các "túi lọc tự nhiên". Khi đất ngập nước suy thoái, chúng ta mất đi tấm lá chắn ngăn mặn, mất đi nguồn lợi thủy hải sản và đối mặt với nguy cơ lũ lụt cao hơn.

Để bảo vệ được diện tích đất ngập nước đang có dấu hiệu thu hẹp, công tác tuyên truyền đóng vai trò tiên phong. Công tác tuyên truyền tại Nghệ An trong những năm qua đã có những bước tiến lớn, không còn dừng lại ở những khẩu hiệu khô khan, chiến dịch truyền thông năm nay tập trung vào việc giúp người dân hiểu rõ: Bảo vệ đất ngập nước là bảo vệ nơi linh thiêng, duy trì sự sống, di sản trường tồn.

Lắ chắn xanh – Rừng Bần Hưng hòa (nguồn: nongnghiepmoitruong.vn)

Ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã đẩy mạnh thông điệp qua các kênh mạng xã hội, phát thanh cơ sở và các buổi sinh hoạt cộng đồng tại các xóm, bản ven biển. Mục tiêu cốt lõi là biến "nhận thức" thành "phản xạ”. Sự thay đổi trong suy nghĩ chính là "chìa khóa" mở ra những hành động thực tế và có trách nhiệm hơn. Khi đã hiểu rõ giá trị, câu hỏi đặt ra là: Mỗi người dân Nghệ An cần làm gì để chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể ngay trong Ngày Đất ngập nước Thế giới và cả thời gian về sau? Dưới đây là những phần việc thiết thực mà bất kỳ ai cũng có thể thực hiện:

          Thứ nhất: Thay đổi thói quen trong sinh hoạt hàng ngày:

          Nói "Không" với rác thải nhựa tại nguồn: Tuyệt đối không vứt túi nilon, chai nhựa xuống sông, kênh mương hoặc các vùng cửa biển. Rác thải nhựa mất hàng trăm năm để phân hủy và là "kẻ sát nhân" đối với các loài sinh vật thủy sinh.

          Sử dụng nước tiết kiệm: Giảm thiểu lượng nước thải sinh hoạt ra môi trường, ưu tiên sử dụng các loại chất tẩy rửa sinh học để không làm ô nhiễm nguồn nước mặt.

          Thứ hai: Chuyển đổi mô hình sản xuất bền vững:

          Nuôi trồng thủy sản sạch: Các hộ dân vùng cửa sông cần hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc kháng sinh và hóa chất độc hại trong đầm nuôi. Việc xả thải trực tiếp nước nuôi chưa qua xử lý ra sông chính là hành động "tự sát" kinh tế về lâu dài.

          Nông nghiệp thuận thiên: Nông dân vùng trũng nên áp dụng các mô hình canh tác lúa - tôm, lúa - rươi. Đây là những mô hình "thuận thiên" giúp duy trì độ phì nhiêu của đất ngập nước mà vẫn đảm bảo thu nhập cao.

          Thứ ba: Trở thành người giám sát cộng đồng:

          Lên tiếng trước các sai phạm: Mỗi người dân cần là một "tai mắt" để kịp thời phát hiện và báo cáo với chính quyền các hành vi san lấp đất ngập nước trái phép, khai thác cát lậu hoặc xả thải công nghiệp chưa qua xử lý.

          Tham gia các hoạt động phục hồi: Tích cực tham gia các đợt ra quân trồng cây ngập mặn (cây bần, cây mắm, cây đước) và các chiến dịch "Ngày Chủ nhật xanh" làm sạch bờ biển địa phương.

Đất ngập nước và con người

Chúng ta cần nhớ rằng CO² đang ngày càng gia tăng, và đất ngập nước chính là "kho lưu trữ carbon" hiệu quả nhất. Bảo vệ một mét vuông đất ngập nước hôm nay là chúng ta đang mua "bảo hiểm" cho thế hệ con cháu mai sau trước những khắc nghiệt của thiên tai. Ngày Đất ngập nước Thế giới tại Nghệ An năm 2026 không chỉ là một ngày hội, mà là một lời cam kết. Từ những hành động nhỏ nhất của mỗi cá nhân, chúng ta sẽ tạo nên một làn sóng lớn để hồi sinh những dòng sông, xanh lại những cánh rừng ven biển. Hãy để hơi thở của đất ngập nước hòa chung với nhịp sống năng động và bền vững của quê hương xứ Nghệ.

Tin bài: Nguyễn Thế Cương