Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại tài sản quý giá, nhưng cũng đầy rủi ro nếu không được quản lý và bảo vệ đúng cách. Ngày 26/6/2025, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (BVDLCN) năm 2025, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Đối với những đơn vị quản lý nhà nước đặc thù như Chi cục Thủy lợi Nghệ An, việc hiểu rõ và triển khai luật này không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm an toàn thông tin trong quản lý hạ tầng và nhân sự.

Luật BVDLCN năm 2025 là văn bản luật chuyên biệt đầu tiên tại Việt Nam quy định về lĩnh vực này. Sau quá trình chuẩn bị công phu từ năm 2019, luật đã được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách về bảo vệ quyền riêng tư trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.

(ảnh: bocongan.gov.vn)

Luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, bao gồm 5 Chương với 39 Điều. Đạo luật này thiết lập một khung pháp lý vững chắc để:

- Ngăn chặn các hành vi xâm phạm dữ liệu gây ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân và tổ chức.

- Nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc xử lý thông tin.

- Tạo công cụ để người dân tự bảo vệ quyền riêng tư của mình.

 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15

Quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân:

Quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân.

Theo Khoản 1, Điều 4 của Luật, mỗi cá nhân (chủ thể dữ liệu) có những quyền rất cụ thể như:

Quyền được biết: Biết về hoạt động xử lý dữ liệu của mình.

Quyền kiểm soát: Đồng ý, rút lại sự đồng ý hoặc phản đối xử lý dữ liệu.

Quyền tiếp cận: Xem, chỉnh sửa hoặc yêu cầu xóa dữ liệu.

Quyền bảo vệ: Khiếu nại, tố cáo hoặc yêu cầu bồi thường nếu có thiệt hại.

Nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân.

Luật BVDLCN cũng quy định nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân là: Tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình; Tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác; Cung cấp đầy đủ, chính xác dữ liệu cá nhân của mình theo quy định của pháp luật, theo hợp đồng hoặc khi đồng ý cho phép xử lý dữ liệu cá nhân của mình; Chấp hành pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và tham gia phòng, chống hoạt động xâm phạm dữ liệu cá nhân.

Chủ thể dữ liệu cá nhân khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình phải tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc:

- Thực hiện theo quy định của pháp luật; tuân thủ nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân theo hợp đồng. Việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân phải nhằm mục đích bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chính chủ thể dữ liệu cá nhân đó;

- Không được gây khó khăn, cản trở việc thực hiện quyền, nghĩa vụ pháp lý của bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân, bên xử lý dữ liệu cá nhân;

- Không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi, không được gây khó khăn, cản trở việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật.

Khi nhận được yêu cầu của chủ thể dữ liệu cá nhân để thực hiện quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân quy định tại khoản 1 Điều 4, bên kiểm soát dữ liệu cá nhân, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu cá nhân phải kịp thời thực hiện trong thời hạn theo quy định của pháp luật.

Xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân 

Luật BVDLCN năm 2025 nghiêm cấm các hành vi lợi dụng việc xử lý dữ liệu để chống lại Nhà nước, gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia hoặc trật tự an toàn xã hội. Các hành vi chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất hoặc mua bán dữ liệu cá nhân trái phép đều bị trừng trị nghiêm khắc.

Điểm đáng chú ý nhất chính là chế tài xử phạt cực kỳ nghiêm minh:

Đối với hành vi mua bán dữ liệu: Mức phạt tiền tối đa có thể lên tới 10 lần khoản thu lợi bất chính có được từ hành vi vi phạm.

Đối với tổ chức vi phạm chuyển dữ liệu xuyên biên giới: Mức phạt có thể lên tới 5% doanh thu của năm trước liền kề.

Các hành vi vi phạm khác: Mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức là 03 tỷ đồng. Đối với cá nhân vi phạm cùng hành vi, mức phạt sẽ bằng một phần hai mức phạt của tổ chức.

Việc luật hóa các thẩm quyền quản lý nhà nước và chế tài xử lý mạnh tay sẽ giúp các cơ quan quản lý ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức đang nắm giữ khối lượng dữ liệu khổng lồ của người dân.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 là sự bảo đảm cho sự an toàn và quyền tự do của mỗi cá nhân trên môi trường mạng. Việc thực thi luật từ ngày 01/01/2026 sẽ tạo ra một môi trường số lành mạnh, minh bạch, nơi dữ liệu cá nhân được tôn trọng và bảo vệ đúng vị thế của nó.

Mỗi công dân, mỗi cán bộ hãy chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định của Luật để cùng nhau xây dựng một xã hội số an toàn. Hãy nhớ rằng: Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là bảo vệ quyền lợi và tương lai của chính bạn.

Tin bài: Nguyễn Thế Cương