Sáng ngày 09/1/2026, tại Văn phòng Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Thủy lợi Nghệ An phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Trung bộ tổ chức Hội thảo khoa học về Đề án “Điều tra khảo sát, xây dựng Quy định mực nước tương ứng với các cấp báo động lũ trên các sông thuộc địa bàn tỉnh Nghệ An chưa được quy định tại Quyết định số 05/2020/QĐ-TTg ngày 31/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ”.

Hội thảo có sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Trường Thành – Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi, cùng sự tham gia của lãnh đạo Đài KTTV khu vực Trung Bộ, Viện Khoa học Thủy lợi, Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, các Sở ngành liên quan và đại diện UBND nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Toàn cảnh Hội thảo

Nghệ An là địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bão lũ. Theo số liệu thống kê từ năm 1989 đến 2023, tỉnh đã hứng chịu 29 cơn bão trực tiếp và 61 đợt lũ lớn trên các lưu vực sông. Những trận lũ lịch sử năm 2007, 2010 hay gần đây là năm 2023, 2025 đã gây ra thiệt hại kinh hoàng về người và tài sản, làm đình trệ các hoạt động kinh tế - xã hội.

Dù Chính phủ đã ban hành Quyết định 05/2020/QĐ-TTg quy định cấp báo động lũ cho các sông chính như sông Cả, sông Hiếu, sông Lam tại một số vị trí trọng yếu, nhưng thực tế nhiều điểm xung yếu và các sông vừa và nhỏ khác vẫn chưa có quy định cụ thể. Điều này gây khó khăn lớn cho công tác chỉ huy, điều hành phòng chống thiên tai tại địa phương. Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Nghệ An đã giao Sở Tài Nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Bắc Trung Bộ (nay là Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Trung Bộ) thực hiện Đề án này.

Đồng chí Nguyễn Trường Thành – Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Nguyễn Trường Thành nhấn mạnh: “Hội thảo hôm nay là diễn đàn quan trọng để thống nhất các cơ sở khoa học, giúp chính quyền địa phương và người dân có cái nhìn trực quan về nguy cơ ngập lụt, từ đó chủ động di dời dân cư và bảo vệ tài sản hiệu quả nhất”. Kết quả của Đề án không chỉ phục vụ công tác ứng phó khẩn cấp mà còn là tài liệu quý giá giúp các nhà quản lý quy hoạch đô thị, xây dựng hệ thống thoát lũ và hạ tầng giao thông thích ứng với biến đổi khí hậu; giúp người dân hiểu rõ mức độ rủi ro tại khu vực sinh sống để có biện pháp tự bảo vệ và kiểm soát lũ tốt hơn nhằm giảm tác động tiêu cực đến vùng hạ du và vùng trũng thấp.

Đ/c Lê Hữu Huấn – Phó giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Trung Bộ phát biểu tại Hội thảo

Tại hội thảo, các chuyên gia đã trình bày phương pháp tiếp cận hiện đại và khối lượng công việc khổng lồ đã thực hiện. Đơn vị tư vấn đã sử dụng các mô hình thủy văn - thủy lực tiên tiến nhất hiện nay như MIKE 11, MIKE 21 và MIKE FLOOD để mô phỏng ngập lụt.

Để đảm bảo tính chính xác, Đề án đã tiến hành:

Điều tra, khảo sát 40 vết lũ, điều tra thiệt hại do các đợt lũ lịch sử, lũ đặc biệt xảy ra trên lưu vực nghiên cứu và thu thập 803 mặt cắt ngang sông từ các dự án khác, khảo sát mới 57 mặt cắt ngang sông trên hệ thống sông Cả.

Phân tích đặc điểm lũ, tính toán xây dựng đường tần suất đỉnh lũ tại 7 vị trí xây dựng cấp báo động lũ trên hệ thống sông Cả bao gồm: Quang Tiến, Lạt, Lạng Khê, Lạng Sơn, Dùng, Hưng Xá và Thanh Liên.

Thống kê đề xuất mực nước tương ứng với các cấp báo động lũ

Tính toán phân cấp mực nước lũ, mô phỏng ngập lụt theo cấp mực nước của các vị trí xây dựng cấp báo động lũ.

Xây dựng bản đồ hiện trạng ngập lụt cho năm 2007, năm 2023 trên lưu vực nghiên cứu.

Lập các bản đồ rủi ro thiên tai do lũ, ngập lụt ứng với các cấp báo động lũ cho tỉnh Nghệ An.

Nghiên cứu đã xây dựng bộ bản đồ chuyên đề ngập lụt theo các cấp báo động lũ tại 7 vị trí quan trọng trên lưu vực sông Cả. Quá trình thực hiện bao gồm thu thập, xử lý dữ liệu địa hình, thủy văn, khí tượng và sử dụng mô hình MIKE 21 để mô phỏng phạm vi ngập lụt theo từng cấp báo động. Kết quả chính của nghiên cứu bao gồm: Hoàn thiện 79 bản đồ chuyên đề thể hiện mức độ ngập lụt và rủi ro thiên tai ứng với từng cấp báo động; Xác định phạm vi ảnh hưởng của lũ lụt đối với các khu dân cư, cơ sở hạ tầng và các khu vực quan trọng trên lưu vực sông Cả; Đưa ra các phân tích chi tiết về mức độ tác động của lũ lụt và khả năng ứng dụng bản đồ trong công tác cảnh báo, quy hoạch và giảm thiểu rủi ro thiên tai...

Đ/c Vũ Văn Ngọc – Chuyên viên Viện Khoa Học Thủy lợi đóng góp ý kiến tại Hội thảo

Các đại biểu tham dự hội thảo đã có nhiều ý kiến đóng góp thiết thực. Đa số các ý kiến đều đánh giá cao tính thực tiễn của Đề án và sự phù hợp của các mức báo động đề xuất với thực tế tại địa phương.

Kết luận Hội thảo, đồng chí Nguyễn Trường Thành ghi nhận và đánh giá cao các đề xuất, ý kiến quý báu của các đại biểu tham dự Hội thảo. Đồng chí đề nghị đơn vị thực hiện Đề án tổng hợp, tiếp thu đầy đủ những đóng góp thiết thực của các đại biểu để kịp thời hoàn thiện dự thảo Báo cáo, trình Giám đốc Sở để báo cáo trình UBND tỉnh.

Với sự đầu tư bài bản về khoa học, ý kiến đóng góp thiết thực từ các cơ quan chức năng, Đề án hy vọng sẽ hỗ trợ địa phương, người dân sinh sống trong vùng hay xảy ra ngập lụt có biện pháp thích hợp để chủ động ứng phó trong công tác phòng chống lũ lụt sau khi nhận được tin cảnh báo, dự báo mực nước lũ trên các sông do các cơ quan, tổ chức dự báo khí tượng thủy văn cung cấp.

Tin bài và ảnh: Nguyễn Thế Cương