Năm 2026 được dự báo là một năm đầy thách thức đối với công tác phòng chống thiên tai tại Việt Nam. Theo nhận định từ các cơ quan khí tượng thủy văn, do ảnh hưởng của hiện tượng ENSO chuyển pha sang El Niño mạnh vào nửa cuối năm, tình hình dông lốc, sét và mưa đá đang có xu hướng gia tăng về tần suất lẫn cường độ. Đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa từ tháng 4 đến tháng 6, những cơn dông nhiệt xuất hiện bất ngờ với sức tàn phá lớn đã trở thành mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của nhân dân.

Để bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người dân cần trang bị những kiến thức và kỹ năng phản ứng nhanh chuẩn xác.

Nguyên tắc hình thành, dấu hiệu nhận biết dông lốc

1. Hiểu đúng về Dông lốc: Lốc là luồng gió xoáy có sức gió mạnh tương đương với sức gió của bão nhưng được hình thành và tan trong thời gian rất ngắn. Phạm vi hoạt động hẹp từ vài km² đến vài chục km². Chính vì đặc tính "đến nhanh, đi nhanh" này mà lốc xoáy cực kỳ nguy hiểm nếu chúng ta không có sự chuẩn bị.

2. Dấu hiệu nhận biết sớm: Hãy quan sát bầu trời, nếu thấy các hiện tượng sau, bạn cần tìm nơi trú ẩn ngay lập tức:

Bầu trời bỗng đổi màu đen, mây di chuyển rất nhanh.

Các đám mây xoắn lại với nhau tạo thành hình nón (vòi rồng).

Xuất hiện những tiếng rít lớn trên bầu trời.

Nguyên tắc phòng tránh dông lốc

3. Nguyên tắc phòng tránh từ xa (Giai đoạn chuẩn bị)

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, việc chuẩn bị sẵn sàng sẽ giảm thiểu tối đa thiệt hại:

Thứ nhất, theo dõi tin tức: Luôn cập nhật dự báo thời tiết từ các nguồn tin chính thống (Zalo Mini App PCTT, website phongchongthientai.mard.gov.vn).

Thứ hai, gia cố nhà cửa: Kiểm tra mái nhà, tháo dỡ hoặc hạ thấp các biển quảng cáo, mái che có nguy cơ bị gió cuốn.

Thứ ba, cắt tỉa cây xanh: Phát quang các cành cây gần nhà, kiểm tra hệ thống dây điện để tránh chập cháy hoặc đổ gãy.

Thứ tư, túi khẩn cấp: Luôn có sẵn đèn pin, sạc dự phòng, nước uống, thuốc men và dụng cụ sơ cứu.

Thứ năm, chuẩn bị kỹ năng: Học cách nhận biết, nâng cao kỹ năng và phòng tránh dông lốc.

4. Kỹ năng ứng phó khi có lốc xoáy: Tùy vào vị trí bạn đang đứng, hãy áp dụng các biện pháp an toàn sau:

Hướng dẫn đảm bảo an toàn nếu bạn đang ở trên đất liền khi có lốc xoáy

Nếu bạn đang ở trên đất liền:

Tìm nơi trú ẩn an toàn: Nơi tốt nhất là tầng hầm hoặc tầng trệt của các công trình bê tông kiên cố. Tránh xa cửa sổ, tường mỏng.

Bảo vệ cơ thể: Núp dưới một vật nặng (như bàn gỗ chắc chắn) và giữ chặt nó để tránh vật rơi.

Nếu đang ở ngoài trời: Nhanh chóng tìm nơi đất trũng thấp, nằm sát xuống đất. Tuyệt đối không đứng dưới cây to, cột điện hoặc gần các biển quảng cáo.

Ngắt thiết bị: Khóa ga và ngắt nguồn điện để tránh hỏa hoạn, điện giật.

Lưu ý: Không chạy cùng hướng với đường đi của lốc xoáy.

Hướng dẫn đảm bảo an toàn nếu bạn đang ở trên biển khi có lốc xoáy

Nếu bạn đang ở trên biển:

Trang bị bảo hộ: Luôn mặc áo phao khi đi tàu, thuyền.

Kỹ thuật điều khiển: Giữ mạn tàu chéo góc với hướng gió và sóng để giảm nguy cơ lật tàu. Tránh để sóng đánh ngang mạn lớn.

Hạ thấp trọng tâm: Giảm tốc độ, hạ buồm/cột, buộc chặt tất cả đồ đạc trên boong.

Liên lạc: Duy trì kết nối và phát tín hiệu cấp cứu ngay khi tình hình trở nên nguy cấp.

Dông lốc có sức tàn phá khủng khiếp nhưng thiệt hại có thể được giảm thiểu nếu chúng ta chủ động. Hãy nhớ số điện thoại tổng đài tiếp nhận thông tin thiên tai 112 và thường xuyên nâng cao nhận thức, kỹ năng cho bản thân và cộng đồng.

Tin bài: Nguyễn Thế Cương